FAQ – najczęściej zadawane pytania

JAKI JEST CEL REKONSTRUKCJI PIERSI?

Celem rekonstrukcji piersi jest przywrócenie kształtu i symetrii piersi utraconej w wyniku przebytej choroby nowotworowej. Zabiegi najczęściej wykonują specjaliści chirurgii plastycznej rekonstrukcyjnej lub chirurgii onkologicznej. Istnieje wiele technik operacyjnych, dzięki którym możliwe jest całkowite odbudowanie piersi lub skorygowanie ubytków i deformacji powstałych po leczeniu onkologicznym. Można ją przeprowadzić bezpośrednio po usunięciu tkanki nowotworowej lub w dowolnym późniejszym momencie. Rekonstrukcja piersi jest integralną częścią leczenia raka piersi i powinna być uwzględniona na etapie planowania terapii onkologicznej.

DLACZEGO WARTO ZDECYDOWAĆ SIĘ NA REKONSTRUKCJĘ PIERSI?

Każda kobieta zainteresowana rekonstrukcją piersi ma swój własny powód ku temu. Wielu z nich daje to poczucie komfortu związanego z wiedzą o dostępności tej metody leczenia. Niektóre kobiety cenią sobie również możliwość powrotu do wyglądu zbliżonego do tego, sprzed operacji raka piersi.

Po rekonstrukcji piersi, kobiety opisują poczucie emocjonalnego uleczenia, przywrócenia pewności siebie/kobiecości, radości i spokoju duchowego. Niektóre kobiety wybierają odbudowę piersi, ponieważ czują, że to pozwala im powrócić do tak ‘normalnego’ wyglądu i stylu życia, jak to tylko możliwe. Część kobiet uważa, że blizna po mastektomii nieustannie im przypomina o raku piersi. Inne kobiety nie chcą nosić zewnętrzych protez (sztucznego biustu) z rozmaitych przyczyn.

KTO MOŻE SIĘ PODDAĆ REKONSTRUKCJI PIERSI?

Rekonstrukcja piersi jest integralną częścią leczenia raka piersi i może się jej poddać każda kobieta, u której lekarz nie stwierdzi przeciwwskazań zdrowotnych. Podczas kwalifikacji do zabiegu wiek pacjentki podobnie jak rozmiar i kształt piersi nie maja znaczenia. Dotyczy to także kobiet, które poddają się mastektomii profilaktycznej ze względu na potwierdzoną obecność mutacji genów BRCA 1 i BRCA 2. Decyzję o poddaniu się zabiegowi rekonstrukcji piersi podejmuje pacjentka.

JAKIE SĄ PRZECIWWSKAZANIA DO WYKONANIA REKONSTRUKCJI PIERSI?

Decyzję o kwalifikacji pacjentki do zabiegu rekonstrukcji piersi podejmuje chirurg plastyczny. W niektórych przypadkach niezbędna jest dodatkowo konsultacja z onkologiem. Rekonstrukcja piersi, podobnie jak każdy inny zabieg chirurgiczny, wymaga odpowiedniego przygotowania. Oprócz badań laboratoryjnych, lekarz kwalifikuje pacjentkę do zabiegu na podstawie informacji o chorobach przewlekłych, uczuleniach, stosowaniu leków (zwłaszcza zmniejszających krzepnięcie krwi).

Przeciwwskazania do wykonania zabiegu rekonstrukcji piersi mogą stanowić:
  • przewlekle choroby płuc,
  • niestabilna choroba wieńcowa,
  • otyłość znacznego stopnia,
  • zaawansowana cukrzyca,
  • przebyte zabiegi chirurgiczne w obrębie jamy brzusznej,
  • nadmierne palenie tytoniu.

KIEDY MOŻNA WYKONAĆ REKONSTRUKCJĘ PIERSI?

Rekonstrukcję piersi można wykonać bezpośrednio po mastektomii – tzw. rekonstrukcja jednoczasowa (pierwotna). Podczas jednego zabiegu chirurg onkolog usuwa nowotwór wraz tkanką gruczołowo-tłuszczową, a następnie chirurg plastyczny kontynuuje operację i odbudowuje pierś. Rekonstrukcja jednoczasowa pozwala uniknąć uczucia dyskomfortu spowodowanego utratą piersi.

Jeśli kobieta nie zdecyduje się na zabieg jednoczasowej rekonstrukcji, lub jeśli zaplanowane leczenie onkologiczne wyklucza taką możliwość, pierś można odbudować w dowolnym późniejszym momencie – tzw. rekonstrukcja odroczona (wtórna). Operację taką można wykonać po kilku miesiącach lub nawet latach po zakończeniu leczenia onkologicznego. Istnieje wiele metod rekonstrukcji, dzięki którym można odbudować utraconą pierś. Podczas konsultacji chirurg plastyczny omawia z pacjentką możliwe do wykonania techniki operacyjne, biorąc pod uwagę takie czynniki jak: stan po amputacji, budowę ciała i ogólny stan zdrowia.

CZYM JEST REKONSTRUKCJA JEDNOCZASOWA?

Rekonstrukcja jednoczasowa, inaczej zwana pierwotną, jest zabiegiem chirurgicznym, w trakcie którego bezpośrednio po mastektomii następuje odbudowa piersi. Podczas jednego zabiegu chirurg onkolog usuwa nowotwór oraz tkankę gruczołowo-tłuszczową, a następnie chirurg plastyczny odtwarza pierś przy użyciu implantu.

Tego typu operacje wymagają interdyscyplinarnego podejścia do leczenia raka piersi. Współpraca lekarzy różnych dziedzin, jak chirurgia ogólna, onkologiczna i plastyczna), możliwa jest tylko w wyspecjalizowanych ośrodkach.

Obecnie coraz więcej kobiet decyduje się na zabieg mastektomii połączony z natychmiastową rekonstrukcją piersi. Metoda ta pozwala osiągnąć bardziej zadowalające efekty estetyczne, niż w przypadku rekonstrukcji wtórnej. Jednoczasowa rekonstrukcja piersi wymaga tylko jednej operacji, co znacznie skraca czas leczenia, hospitalizacji i rekonwalescencji.

Istotną zaletą jednoczasowej rekonstrukcji piersi jest także czynnik psychologiczny – operacja pozwala uniknąć etap życia “bez piesi”.

 

CZY PO REKONSTRUKCJI PIERSI KONIECZNE JEST DALSZE LECZENIE ONKOLOGICZNE?

To, czy po rekonstrukcji piersi niezbędna będzie kontynuacja leczenia onkologicznego, zależy od  wskazań indywidualnych. Decyzję o dalszym leczeniu podejmuje prowadzący onkolog na podstawie ustalonego planu leczenia oraz wyników badań tkanek przed i po operacji. Istnieje kilka rodzajów dodatkowego leczenia po zabiegu rekonstrukcji: radioterapia, chemioterapia, terapia hormonalna lub biologiczna. W większości przypadków rekonstrukcja piersi nie stanowi przeciwwskazań do dalszego leczenia onkologicznego. Jest jednym z etapów leczenia raka piersi i nie ma wpływu na ewentualny nawrót choroby.

 

JAK WYBRAĆ CHIRURGA REKONSTRUKCYJNEGO?

Chirurgia rekonstrukcyjna piersi jest jednym z zagadnień chirurgii plastycznej. Powszechną praktyką jest wykonywanie zabiegów odtwórczych piersi przez lekarzy posiadających odpowiednie uprawnienia i tytuł specjalisty chirurgii plastycznej.

Lekarz powinien przede wszystkim wzbudzać zaufanie. Pacjentka musi być przekonana, że chirurg dysponuje odpowiednią wiedzą, kwalifikacjami a także doświadczeniem i dzięki temu dokona wszystkiego, co będzie możliwe, aby osiągnąć satysfakcjonujący efekt zabiegu.

Dobry specjalista przeprowadza z pacjentką szczegółową konsultację wraz z dokładnym badaniem. Może udostępnić zdjęcia przedstawiające efekty przeprowadzonych rekonstrukcji. Nie będzie składał nierealistycznych obietnic na temat spodziewanych rezultatów zabiegu ani namawiał do podjęcia szybkiej decyzji.

Poszukując odpowiedniego chirurga rekonstrukcyjnego warto:

  • Zapytać innych specjalistów (onkologa prowadzącego,chirurga, który wykonał zabieg mastekotomii, lekarza rodzinnego) czy znają/polecają chirurga plastycznego wykonującego zabiegi odtwórcze piesi.
  • Zapoznać się z listą kompetentnych specjalistów poprzez strony internetowe ich stowarzyszeń zawodowych i towarzystw naukowych.
  • Poszukać w internecie wyspecjalizowanych ośrodków, w których wykonuje się zabiegi rekonstrukcyjne.
  • Zasięgnąć informacji wśród przyjaciół i znajomych. Być może mają pozytywne doświadczenia i mogą polecić konkretnego lekarza.

ILE POTRZEBA ZABIEGÓW ABY ZAKOŃCZYĆ LECZENIE REKONSTRUKCYJNE?

Liczba zabiegów potrzebnych do odbudowania piersi i uzyskania pożądanego efektu zależy od leczenia onkologicznego, ilości usuniętej tkanki oraz zastosowanej techniki rekonstrukcyjnej.

W przypadku jednoczasowej (pierwotnej) rekonstrukcji piersi wystarczy jeden zabieg, podczas którego chirurg onkolog usuwa nowotwór wraz tkanką gruczołowo-tłuszczową, a następnie chirurg plastyczny kontynuuje operację i odbudowuje pierś.

Wtórne (odroczone) rekonstrukcje najczęściej wymagają przeprowadzenia kilku zabiegów, aby odbudowywana pierś osiągnęła kształt i rozmiar zbliżony do piersi zdrowej.

W przypadku zabiegu oszczędzającego brodawkę i skórę, wystarczy jedna operacja podczas której chirurg plastyczny usuwa pozostałą tkankę gruczołowo-tłuszczową i zastępuje ją implantem lub tkanką autologiczną.

Po amputacji piersi u większości kobiet ilość pozostawionej skóry nie wystarcza, by pokryć nią implant. W takich przypadkach chirurg plastyczny stosuje ekspandery piersi lub przeszczep autologicznej tkanki tłuszczowej, aby stopniowo (3-4 zabiegi w znieczuleniu ogólnym) rozciągnąć tkankę. Kiedy skóra na klatce piersiowej jest odpowiednio przygotowana, chirurg zastępuje ekspander docelowym implantem silikonowym (1 zabieg w znieczuleniu ogólnym).

Jeśli pacjentka jest zainteresowana rekonstrukcją brodawki, to chirurg może ją odtworzyć (1 zabieg w znieczuleniu ogólnym) wykorzystując tkanki własne pacjentki.

Ostatnim etapem może być pigmentacja medyczna (makijaż permanentny) brodawki i otoczki sutka (zabieg ambulatoryjny w znieczuleniu miejscowym).

JAKIE MAM MOŻLIWOŚCI REKONSTRUKCJI PIERSI JEŚLI BĘDĘ MIAŁA MASTEKTOMIĘ?

Przed rozpoczęciem leczenia onkologicznego lekarz powinien omówić z pacjentką możliwe techniki rekonstrukcyjne piersi. Większości kobiet można zaproponować co najmniej jedną metodę rekonstrukcji, która pozwoli uzyskać satysfakcjonujący efekt końcowy.

Wśród dostępnych technik wtórnej rekonstrukcji piersi wyróżnia się:

  • Rekonstrukcje piersi przy użyciu implantu.
  • Rekonstrukcje piersi w wykorzystaniem tkanek własnych (przeszczep tłuszczu, techniki płatowe).
  • Techniki mieszane (zastosowanie implantu połączone z użyciem tkanki własnej).

Chirurg omawia z pacjentką wady i zalety każdej z poszczególnych metod. Ostateczną decyzję, co do wyboru techniki rekonstrukcji piersi, kobieta podejmuje samodzielnie.

KTÓRA METODA BĘDZIE DLA MNIE NAJLEPSZA?

Wybór metody najlepszej dla Ciebie zależy od wielu czynników, np.:

  • Twoja figura
  • Przebyte operacje
  • Stan zdrowia
  • Potrzebne leczenie
  • Osobiste preferencje

Podczas konsultacji, chirurg przedyskutuje z tobą metody rekonstrukcji, razem z ryzykiem, korzyściami oraz wyborami dotyczącymi każdego zabiegu. Porozmawiacie również o oczekiwanych rezultatach rekonstrukcji.

Co, jeśli nie zdecyduję się na rekonstrukcję?

Jednym z priorytetowych zadań rekonstrukcyjnej chirurgii plastycznej jest rekonstrukcja kobiecych piersi. Przed podjęciem decyzji o zabiegu lekarz proponuje metody odbudowy piersi, omawia wady i zalety każdej z nich. Decyzja o poddaniu się zabiegowi rekonstrukcji należy do pacjentki, musi ona wynikać z posiadanej wiedzy, możliwości, potrzeb oraz oczekiwań. Dla niektórych kobiet najważniejszy jest powrót do zdrowia i zakończenie procesu leczenia onkologicznego. Jeśli pacjentka nie zdecyduje się na zabieg rekonstrukcji piersi, może stosować protezę, którą umieszcza się wewnątrz biustonosza. Poza estetyczną poprawą wyglądu, stosowanie protezy korzystnie wpływa na zdrowie: zapewnia symetrię klatki piersiowej i zmniejsza ryzyko obciążenia kości lub mięśni.

Nawet jeżeli kobieta początkowo nie jest zainteresowana rekonstrukcją piersi, może poddać się zabiegowi w bardziej dogodnym momencie w przyszłości.

JAK DŁUGI JEST PROCES REKONSTRUKCJI?

Czas potrzebny do ukończenia odbudowy piersi różni się zależnie od liczby wykonanych operacji oraz potrzeby użycia innych metod walki z rakiem. Proces rekonstrukcji trwa od sześciu miesięcy do roku, bez względu na wybrany rodzaj zabiegu i pod warunkiem, że dalsze leczenie raka nie jest już potrzebne. Wiele pacjentek rezygnuje z rekonstrukcji sutka lub potrzebuje wielokrotnych zabiegów, by nadać zrekonstruowanej piersi wygląd tej drugiej, naturalnej. Oto ogólny zarys przebiegu odbudowy:

Krok 1: Pierwszy zabieg, by uformować pierś. Czekamy około trzech miesiący na zagojenie ran. Zwiększamy ten czas w przypadku, gdy wymagana jest chemioterapia lub radioterapia.

Krok 2: Operacja, która udoskonala lub równoważy zrekonstruowany biust. Czekamy od trzech do sześciu miesięcy na zagojenie ran. Ten krok może być powtórzony w razie potrzeby.

Krok 3: Operacja dodania sutka i otoczki.

CZY JEST JAKIEŚ RYZYKO ZWIĄZANE Z REKONSTRUKCJĄ BIUSTU?

Tak. Każda operacja chirurgiczna niesie ze sobą pewne ryzyko. Chirurg plastyczny zweryfikuje to ryzyko podczas twojej wizyty w klinice, a także odpowie na twoje pytania. Ryzyko związane z odbudową piersi może wiązać się z:

  • Bólem
  • Krwawieniem
  • Infekcją
  • Problemami z gojeniem ran
  • Zmianą czucia
  • Nagromadzeniem płynu (takim jak krwiak albo wysięk osocza)
  • Bliznowaceniem
  • Uszkodzeniem/odkształceniem/wyciskaniem implantu
  • Przepukliną
  • Wybrzuszeniem
  • Częściową lub całkowitą utratą płatów
  • Defektem lub utratą implantu
  • Asymetrią (nierównością)

Słabym efektem wizualnym

JAKIE PYTANIA MOGĘ ZADAĆ CHIRURGOWI, KTÓRY BĘDZIE PRZEPROWADZAŁ MOJĄ REKONSTRUKCJĘ PIERSI?

  1. Czy można przeprowadzić rekonstrukcję piersi w moim przypadku?
  1. Kiedy mogę mieć wykonaną rekonstrukcję?
  2. Jakie typy rekonstrukcji możliwe są u mnie do wykonania?
  3. Jaki typ rekonstrukcji będzie dla mnie najlepszy i dlaczego?
  4. Jak wiele takich zabiegów pan/i przeprowadził/a?
  5. Czy odbudowana pierś będzie pasowała do pozostałej, a jeśli nie, to co można zrobić?
  6. Jak będę odczuwała zrekonstruowaną pierś i czy będę miała w niej czucie?
  7. O jakich możliwych komplikacjach powinnam wiedzieć?
  8. Jak długo zajmie operacja i jak długo będę w szpitalu?
  9. Czy będę potrzebowała transfuzji krwi? Jeśli tak, czy mogę oddać swoją krew?
  10. Jak długo zajmuje powrót do zdrowia?
  11. Ile pomocy będę potrzebowała w domu, by zająć się drenem (rurką, która uwalnia płyny) i ranami?
  12. Kiedy mogę rozpocząć ćwiczenia i wrócić do normalnych czynności, takich jak jazda samochodem czy            praca?
  13. Czy mogę porozmawiać z innymi kobietami, które poddały się już takiemu zabiegowi?
  14. Czy rekonstrukcja ma wpływ na chemioterapię lub radioterapię?
  15. Jak długo utrzyma się implant?
  16. Co się stanie jeśli przybiorę lub stracę na wadze?

CO JEŚLI MOJA NATURALNA PIERŚ NIE PASUJE DO TEJ ZREKONSTRUOWANEJ?

Najważniejszym celem rekonstrukcji jest uzyskanie piersi symetrycznej w stosunku do tej naturalnej. Czasami trudno jest odbudować pierś tak, by pasowała do tej naturalnej, chyba, że operuje się je jednocześnie. Niektórym pacjentkom wszczepia się implant w zdrową pierś, by ją powiększyć (powiększenie), zmniejsza się ją bądź sprawia, by była mniej obwisła, poprzez redukcję tkanki (zmniejszenie) lub lifting skóry piersi (mastopeksja). Twój chirurg przedyskutuje z tobą te możliwości podczas konsultacji. Ten zabieg wyrównujący jest wykonywany zwykle 6-12 miesięcy po pierwszej operacji, żeby upewnić się czy zrekonstruowana pierś się zagoiła i posiada pożądany rozmiar i kształt.

CO JEŚLI BĘDĘ POTRZEBOWAŁA CHEMIOTERAPII?

Rekonstrukcja piersi nie powinna opóźnić chemioterapii. Zwykle jest tak, że onkolog czeka z leczeniem chemiotarapią do momentu wyzdrowienia po mastektomii i rekonstrukcji piersi. Jeśli natomiast pojawią się takie komplikacje jak problem z gojeniem ran lub infekcja, chemioterapia może się opóźnić.

Jeżeli podczas chemioteriapii poddajesz się zabiegowi rozciągania tkanki, chirurg może potrzebować pobrania twojej krwi. Wykonuje się to w celu upewnienia się, że twój organizm jest w stanie zwalczyć bakterie, które mogą przenieść się z twojej skóry w czasie procesu rozciągania. Kiedy chemioterapia zostanie zakończona, chirurg zwykle odczeka około miesiąca przed kolejnymi zabiegami rekonstrukcji.

CO JEŚLI BĘDĘ POTRZEBOWAŁA NAŚWIETLAŃ?

Możesz zdecydować się na opóźnienie rekonstrukcji piersi do momentu zakończenia radioterapii. Naświetlania mogą zniszczyć rekonstrukcję i wpłynąć na końcowy estetyczny efekt. Jeśli potrzebujesz naświetlań, twój chirurg może zalecić ci użycie swojej własnej tkanki do opóźnionej rekonstrukcji, z implantem lub bez niego. Zalecana jest rekonstrukcja z wyłącznym użyciem implantu, ponieważ naświetlania często skutkują komplikacjami wszczepu, takimi jak:

  • Infekcje
  • Poważne przykurcze torebkowe (tkanka blizny dookoła wszczepu powoduje twardnienie piersi)
  • Nagromadzenie płynów
  • Słaby efekt estetyczny

Jeśli możesz potrzebować radioterapii, ekspander tkanki może być umieszczony podczas mastektomii, by uniknąć kieszeni skórnej. Zapewnia to formę wzgórka piersiowego, podczas gdy Ty czekasz na decyzję w sprawie naświetlań.

Jeśli naświetlania nie będą potrzebne, możecie razem z chirurgiem zaplanować końcową rekonstrukcję. Jeśli radioterapia okaże się jednak potrzebna, ekspander może zostać na swoim miejscu. Jednakże, musí zostać zmnieszony na czas radioterapii, która zwykle zajmuje od 6 do 8 tygodni. Wtedy, po dwóch tygodniach od zakończenia radioterapii, ekspander może zostać napompowany ponownie. Rekonstrukcja opóźniona jest planowana z twoim chirurgiem. Nie wszyscy chirurdzy zalecają ten sposób, ze względu na podniesione ryzyko komplikacji związanych z posiadaniem założonego ekspandera w czasie naświetlań.

CZY REKONSTRUKCJA WPŁYWA NA RYZYKO NAWROTU RAKA?

Ryzyko nawrotu raka piersi zależy od jego stadium zaawansowania, biologicznej charakterystyki tego raka oraz dodatkowych środków leczenia. Operacja rekonstrukcyjna nie wykazała jak dotąd tendendcji do podwyższania ryzyka nawrotu raka lub utrudniania jego wykrycia, jeśli powróci. Decyzje co do metod badań w celu kontrolowania ewentualnych nawrotów będą podjęte przez twój zespół opieki onkologicznej.

CO JEŚLI ROZWAŻAM WYCIĘCIE GUZA LUB OPERACJĘ Z ZACHOWANIEM PIERSI ZAMIAST MASTEKTOMII?

Jeśli rozważasz operację z zachowaniem piersi zamiast mastektomii, możliwości rekonstrukcji mogą zostać udostępnione w celu poprawienia efektu estetycznego. Zabieg z zachowaniem piersi polega zwykle na wycięciu części tkanki piersi, gdzie znajduje się rak, po czym kobieta poddawana jest radioterapii. Usunięcie tkanki piersi pozostawia zwykle wcięcie lub dołek na piersi. Tego dołka nie da się dostrzec do momentu zakończenia radioterapii.

Aby temu zapobiec, twój chirurg plastyczny może zdołać przestawić układ pozostałej tkanki piersiowej w czasie usuwania nowotworu. To może jednak pozostawić mniejszą pierś lub spowodować dalsze bliznowacenie. Takie zabiegi nazywa się operacjami onkoplastycznymi. Jeśli w czasie twojej operacji nie ma możliwości wykonania takiego zabiegu, można użyć różnych opcji rekonstrukcji opóźnionej, takich jak rekonstrukcja płatem mięśnia najszerszego grzbietu, płatem lokalnej tkanki czy przeszczepieniem tłuszczu.

CZY ODBUDOWANA PIERŚ BĘDZIE UFORMOWANA SYMETRYCZNIE DO ZDROWEJ PIERSI?

Tak, zabiegi poprawiające symetrię są przeprowadzane w przybliżeniu od 6 do 12 miesięcy po pierwszym przeszczepie. Drugi etap polega na udoskonaleniu kształtu zrekonstruowanej piersi, a także na liftingu lub zmniejszeniu naturalnej piersi tak, by uzyskać optymalną równowagę.

W JAKI SPOSÓB ODNAWIANY JEST SUTEK I OTOCZKA?

Końcowy etap odbudowy piersi ma miejsce około 2-3 miesięcy po zabiegu z drugiego etapu. Początkowo sutek jest rekonstruowany przy użyciu płata tkanki, a potem wykonuje się medyczny tatuaż bądź też przeszczep skóry, by odzyskać kolor otoczki. Oba zabiegi są wykonywane jako zabiegi ambulatoryjne.

AKIE SĄ DŁUGOTERMINOWE REZULTATY?

Krótko- i długoterminowe rezultaty są doskonałe. Pacjentki mogą opuścić szpital po 3-4 dniach. Mogą poruszać się w drugi dzień po operacji. Kobiety wracają do codziennych zajęć po około dwóch tygodniach i mogą wznowić ćwiczenia po około 6 tygodniach.